W środę 9 marca 2016 r. radni z Karpacza spotkali się w siedzibie Związku Gmin Karkonoskich w Bukowcu, gdzie przedyskutowali kilka aktualnych problemów związanych z warunkami życia mieszkańców tego pięknego miasta.

Gości przywitał Witold Szczudłowski (Dyrektor Biura ZGK), który opowiedział o Bukowcu, o jego historii i teraźniejszości. Przypomniał, że Bukowiec wraz z 10 sąsiadującymi założeniami pałacowo-parkowymi został wpisany na listę Pomników Historii Prezydenta RP. Zreferował także działania toczące się w sprawie ewentualnego wpisu dla Doliny Pałaców i Ogrodów na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Gdyby to się udało, nasz region zyskałby znacznie, jeśli chodzi o ruch turystyczny. Udowodnione jest bowiem, że obiekty wpisane na taką listę są odwiedzane wielokrotnie częściej niż pozostałe.

Trzeba jednak wiedzieć, że wpis na listę UNESCO nie jest „dożywotni”, można go stracić. Stało się tak niedawno, gdy wskutek zaburzenia czystości krajobrazu wykreślono z owej listy Krajobraz kulturowy doliny Łaby w okolicach Drezna. Dlatego osoby decydujące o czystości krajobrazu, w tym radni poszczególnych gmin, muszą podejmować działania mające na celu przynajmniej utrzymanie czystości krajobrazu, a najlepiej jego poprawiania.

Foto: Krzysztof Tęcza

Nawiązując do działań w skali regionu, piszący te słowa, Krzysztof Tęcza, przedstawił cele utworzenia Regionalnej Pracowni Krajoznawczej Karkonoszy, jej zadania i aktualnie podejmowane przez nią działania. Opowiedział o planach na najbliższą przyszłość i pokazał jaki ta działalność ma wpływ na promocję Regionu Jeleniogórskiego. Ukazał także, jak owe działania przyczyniają się do tworzenia małych społeczności, np. turystycznych i ich dalszego funkcjonowania poprzez tworzenie grup wielopokoleniowych.

Janusz Korzeń omówił działania, jakie należy podejmować na poziomie gmin przy tworzeniu planów mających służyć ochronie krajobrazu. Nawiązał do opublikowanych wiele lat temu Tez Karkonoskich. Obecnie, po pewnej modyfikacji i uzupełnieniu o nowe dane powstały Tezy Karkonoskie II. Są one dopasowane do aktualnych strategii, które w związku z utratą mocy prawnej starych dokumentów, muszą zostać opracowane na nowo. Obecnie prace nad nowymi dokumentami zostały zakończone w nielicznych jednostkach, np. w Jeleniej Górze. W większości gmin dopiero myśli się nad takimi planami. A bez nich nie ma możliwości dobrego gospodarowania posiadanym majątkiem.

Miasto Karpacz jest właśnie w fazie podejmowania takich prac. Dlatego dzisiejsza rozmowa jest niezwykle cenna dla obecnych na spotkaniu. Mogli oni zapoznać się z przykładami różnego podejścia do tematu. Oczywiście są plany rozwoju miejscowości, ale brak w nich większego uszczegółowienia sprawia, że w ostatecznym rozrachunku mogą one być mało korzystne dla miasta. Są także inne dokumenty pomagające podejmować konkretne decyzje, jednak często nie do końca zawarte w nich rozwiązania są zbieżne.

Karpacz, tak jak większość miast w Polsce, ma problem z uporządkowaniem reklam, które niejednokrotnie zaśmiecają krajobraz tworząc bardzo niekorzystny wizerunek. Turysta często, zamiast podziwiać piękno krajobrazu czy poszczególne zabytki, zapamiętuje tylko owe reklamy, niekoniecznie mające związek z danym miejscem. Pewną szansą na uporządkowanie tego bałaganu może być utworzenie Parku Kulturowego. W Polsce powstały już takie organizmy i mają spore osiągnięcia.

Przykładem może być Park Kulturowy w Krakowie. Dzięki podjętym w jego ramach pracom w krótkim czasie uporano się z problemem niechcianych reklam. Zostały ustalone zasady ich umieszczania oraz znormalizowano ich wymiary. Dzisiaj przeciętny turysta prawie ich nie zauważa. Dlatego coraz częściej pojawiają się głosy dążące do podobnych rozwiązań na naszym terenie.

Park Kulturowy jest jedną z licznych form ochrony, ale w założeniu nie ma być to kolejna instytucja czy jednostka zabraniająca wszystkiego na zasadzie, bo tak trzeba. Park Kulturowy ma chronić czystość krajobrazu w rozsądnym wymiarze, ograniczenia wynikające z zawartych założeń nie powinny w nadmierny sposób ingerować w życie mieszkańców, ale także ma nie dopuścić do zgody na nieracjonalne postępowanie, które nie szkodząc w dziś może przynieść niekorzystne skutki w przyszłości. Najlepszym przykładem takiego działania mogą być nowe nasadzenia, które dzisiaj w zasadzie nie zaburzają krajobrazu, ale za lat kilka czy kilkanaście, gdy drzewa podrosną, mogą przesłonić osie widokowe.

Ponieważ, tak jak wcześniej było wspomniane, utworzenie Parku Kulturowego może znacząco wpłynąć na uporządkowanie krajobrazu, ale nie może być odbierane przez mieszkańców tylko jako zagrożenie ich prywatnych interesów, zanim wystąpi się o utworzenie takiego Parku, należy odpowiedzieć sobie na podstawowe pytanie: Po co chcemy utworzyć taką formę ochrony, co ona ma nam dać i czy jest nam ona potrzebna?

Oczywiście, dzisiejsza dyskusja nie wyczerpuje tematu i na pewno będzie miała ciąg dalszy ale ważne, że w ogóle ją podjęto.

Krzysztof Tęcza