FINAŁ PROJEKTU WSPÓŁFINANSOWANEGO PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ ZE ŚRODKÓW EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO

CYMELIA ZE ZBIORÓW BIBLIOTEKI UNIWERSYTECKIEJ WE WROCŁAWIU DOSTĘPNE W SIECI

Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu udostępniła kolejną część swoich unikatowych i cennych zbiorów. W ramach projektu „Dziedzictwo Regionu i Europy” – Cymelia ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu zdigitalizowano i udostępniono bezpłatnie w sieci 404 000 plików składających się na kilka tysięcy obiektów, w tym ponad 1100 bezcennych średniowiecznych rękopisów. 30 stycznia 2015 odbyła się we Wrocławiu konferencja popularnonaukowa podsumowująca projekt.

Skarby Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu

Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu to nie tylko liczący się współczesny księgozbiór naukowy. To również zbiór unikatowych zasobów historycznych. Tu znajduje się około 30% zachowanych na ziemiach polskich rękopisów średniowiecznych; największa w Polsce kolekcja atlasów z XVI-XVIII w.; oraz liczący się w Europie, a największy w Polsce zbiór starych druków (czyli druków wydanych do roku 1800 włącznie). Wśród niemal 317 000 starych druków – 3 200 to inkunabuły  czyli druki wydane do roku 1500 (druga kolekcja w Polsce po Bibliotece Jagiellońskiej). Zbiory w dużej części są związane z obszarem historycznego Śląska. Można znaleźć tu dawne księgozbiory należące do władców Śląska (w tym książąt piastowskich), śląskich instytucji (np. samorządów lokalnych, klasztorów, kolegiat itp.) oraz wybitnych Ślązaków

Digitalizacja i archiwizacja zbiorów

Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu ma już duże doświadczenie w digitalizacji. Prace prowadzone są tak w ramach podstawowej działalności BUWr., jak i w ramach projektów. W 2006 r. powstała Biblioteka Cyfrowa Uniwersytetu Wrocławskiego, rok później rozpoczęto realizację projektu badawczo-rozwojowego Śląskie Archiwum Ikonograficzne ukazującego dziedzictwo kulturowe Śląska w jego granicach historycznych. Informacje o trwających i już zakończonych projektach można odnaleźć na stronie www Biblioteki http://www.bu.uni.wroc.pl/o-bibliotece/projekty   W ich ramach digitalizowane są kolekcje lub w szczególnych przypadkach pojedyncze, szczególnie cenne obiekty (jak na przykład digitalizacja manuskryptu hebrajskiego Machsor, którego jedna część znajduje się w naszych zbiorach, a druga w zbiorach Sächsische Landesbibliothek-Staats- und Universitätsbibliothek w Dreźnie. Nadal prowadzona jest akcja mikrofilmowania czasopism. Zakup sprzętu do digitalizacji z uwagi na jego wysokie koszty odbywa się w zasadzie wyłącznie ze środków pozyskanych w ramach projektów w ramach projektu „Dziedzictwo Regionu i Europy” – Cymelia ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu zakupiono między innymi specjalistyczne skanery formatu A1 + i A2 + oraz zestaw do bezpiecznej digitalizacji zbiorów trudnorozwieralnych. Aby zapewnić trwałą archiwizację kopii digitalnych zakupiono macierz dyskową o pojemności 300 TB.

Digitalizacja –skuteczny i powszechny dostęp do zasobów dziedzictwa kultury

Cymelia czyli najcenniejsze rękopisy i druki jakie znajdują się w posiadaniu zasobów biblioteki są równocześnie najlepiej chronionymi pozycjami. Przechowywane są w oddzielnych, zamkniętych magazynach, a niekiedy nawet w sejfach. Udostępnia się je w wyjątkowych przypadkach – wszystko z powodu możliwości ich uszkodzenia lub zniszczenia. Obiekty te są najtrudniej dostępne dla czytelników. Ochrona dziedzictwa nie powinna jednak stać na przeszkodzie w zapewnieniu szerokiego dostępu do zasobów dorobku regionalnej, polskiej oraz światowej nauki i kultury. Sposobem na zmianę tej sytuacji są nowe technologie informatyczne. Kontakt z cennymi zbiorami za pomocą internetu pozwala na popularyzowanie i upowszechnianie posiadanych przez bibliotekę cennych zasobów. Digitalizacja i archiwizacji unikatowych zbiorów połączona jest z zapewnieniem szerokiego dostępu do wysokiej jakości cyfrowych kopii tych dzieł na przygotowanej platformie internetowej. W ten sposób biblioteka nie tylko chroni swoje zbiory, ale również może skutecznie je promować. Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu udostępnia swoje zasoby poprzez Bibliotekę Cyfrową Uniwersytetu Wrocławskiego oraz portal Dziedzictwo kulturowe w badaniach Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu.

Cymelia w sieci – korzyści dla regionu, naukowców, historyków i pasjonatów

Praca Oddziału Naukowej Dokumentacji Dziedzictwa Kulturowego oraz Pracowni Reprografii i Digitalizacji Zbiorów Biblioteki pozwoliła na digitalizację 1100 średniowiecznych rękopisów, oraz około 3 tysięcy starych druków, kartografików, muzykaliów. Szczegółowa lista pozycji przeznaczonych do digitalizacji powstawała pod kątem ich historyczno-kulturowego znaczenia, reprezentatywności w zasobach biblioteki, atrakcyjności wizualnej i możliwości wykorzystania w promocji regionu. Wytypowane prace były oczyszczane, a w wielu przypadkach trafiały do Pracowni Konserwacji Zbiorów Specjalnych oraz Pracowni Konserwacji Zbiorów Nowych. Opracowania merytorycznego dokonywał kilkudziesięcioosobowy zespół pracowników niemal wszystkich działów Biblioteki. Zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego to nie jedyne korzyści osiągnięte z realizacji projektu. Sukcesywne udostępnianie skarbów kultury pozwala na popularyzację historii i zabytków Dolnego Śląska i zwiększa wartość regionalnych atrakcji turystycznych. Projekt ułatwił też dostęp do informacji o zasobach kulturalnych regionu. Stworzył przestrzeń dla aktywności naukowej i hobbistycznej – tak dla historyków, jak i pasjonatów.

Unikatowe zbiory Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu

Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu obok liczącego się w skali kraju współczesnego księgozbioru naukowego posiada unikatowe (ważne merytorycznie i atrakcyjne wizualnie) zasoby historyczne.

Biblioteka posiada największe w Polsce kolekcje:

– rękopisów średniowiecznych (przeszło 3000 pozycji – około 1/3 zachowanych w kraju)

– starych druków, czyli druków wydanych do roku 1800 (około 320 tys. pozycji)

– atlasów z XVI-XVIII w.

Zbiory w dużej części są związane z obszarem historycznego Śląska. Można znaleźć tu historyczne księgozbiory należące do władców Śląska (w tym książąt piastowskich), śląskich instytucji (np. samorządów lokalnych, klasztorów, kolegiat itp.) oraz wybitnych Ślązaków.

Do najcenniejszych pereł zbiorów należą np.: Statuta synodalia episcoporum Wratislaviensium, wydane drukiem przez Caspara Elyana w 1475 r., z najstarszymi tekstami drukowanymi w języku polskim; Legenda maior de beata Hedwigi, wydana drukiem przez Konrada Baumgartena w 1504 r., i wczesne wydania dzieł Lutra, Serwantesa oraz Szekspira. Wśród atlasów można znaleźć dzieła rękopiśmienne i starodruki m.in.: Claudii Ptolemei viri Alexandrini Cosmographie, wydany w Ulm w 1482 r., rękopiśmienny atlas portolanowy Battisty Agnesego wykonany w Wenecji około 1540 r.

Zasoby historyczne Biblioteki Uniwersyteckiej są nadal mało znane. Projekty, takie jak Cymelia ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu, mają szansę to zmienić.

(materiał nadesłany: nb)